Azteken - Esra
Uit Lorentz
Inhoud |
Voorwoord
Ik hou mijn werkstuk over de Azteken omdat het me een leuk onderwerp lijkt, ik er nog niet zoveel over wist en natuurlijk om de boeiende culturen van de beschaafde indianenvolkeren uit Zuid-Amerika (in dit geval de Azteken) te ontdekken. Ik ben benieuwd hoe de samenleving daar in elkaar zat en hoe het land bestuurd werd in die tijd. Ik hoop natuurlijk antwoorden te vinden op mijn vragen en er iets van te leren. Veel leesplezier.
Inleiding
In mijn werkstuk ga ik het hebben over waar het rijk van de Azteken ligt, hoe de economie en politiek er in elkaar zat, hun geloof, wat voor kunst ze daar maakten, en natuurlijk hun kennis over de astronomie, genezing en de bouwkunst. Hoe kwamen ze daar op die plek en waar kwamen ze dan vandaan? En de samenleving dan, hoe gingen de Azteken met elkaar om?
Aan het eind van dit werkstuk weet je de antwoorden stuk voor stuk en daar kun je een hoop plezier aankrijgen later.
Geschiedenis
Het volk van de Azteken kwam oorspronkelijk uit het noorden van Noord-Amerika. Uit de plek Aztlan, een mythologische plek. Maar een god had in een visioen aan de opperpriester laten weten dat ze moesten zoeken naar een arend met een slang in zijn bek op een cactus.
Jarenlang hebben ze gezocht totdat ze in de vallei van Mexico in 1168 een arend met een slang in zijn bek op een cactus zagen. Daar stichtten ze de stad Tenochtitlan dat een echte stad werd met zijn tempel in het jaar 1325. Dat werd de hoofdstad van het grote Azteekse rijk en later ook nog Mexico-Stad. Op de vlag van Mexico zie je dan ook een arend met een slang in zijn bek op een cactus.
Door de stad Tenochtitlan heel slim uit te breiden kwam het Azteekse rijk tot bloei. De stad werd steeds groter en ze werden alleen maar machtiger totdat ze het machtigste rijk uit de vallei waren. En dat ging alleen maar verder. Op dat moment bevond de techniek van de Azteken zich op dezelfde hoogte als die van de Egyptenaren in 3500 voor Christus.
Er woonden helaas aan de randen van het meer soorten volkeren. Een daarvan waren de Tepaneken. De Azteken moesten hen een soort belasting betalen. Maar de Azteken kwamen in opstand. Samen met andere bewoners van eilanden in het meer (Tlateloco, Tlacopan en Texcoco) sloten ze een verbond. En ze versloegen de Tepaneken! Vervolgens sloten Tenochtitlan, Texcoco en Tlacopan ook nog het 'Drievoudig Verbond' dat met de macht van alledrie de steden heel veel andere steden in de vallei van Mexico veroverde. De veroveringen gingen door en al gauw hadden de Azteken bijna heel Mexico veroverd. Maar wat niemand had voorzien was dat de Azteken ook macht kregen over het 'Drievoudig Verbond'. Nu waren zij de enige die macht hadden over bijna heel Mexico tot hun val op 13 augustus 1521.
Politiek
De Politiek van de Azteken werd eigenlijk gevormd door rijke families. Die rijke familie's werden 'calpulli' genoemd. Leiders van die familie's stichtten een stadsraad. Die kozen dan ook 4 hoofdleden van die stadsraad. De leider van die vier hoofdleden werd dan de 'tlatoani' genoemd.
De 'tlatoani' was dan de leider van een stad. De Azteken noemden hun manier van regeren een 'multi-level-semi-democratisch regeringssysteem'. Tegelijkertijd waren de leiders van Tenochtitlan ook de leiders van het totale rijk omdat Tenochtitlan de hoofdstad van het rijk was. Wel werd er op gelet dat er echt alleen uit directe familie gekozen werd.
De rang daaronder bestond uit de edelen, de priesters, de strijders uit het leger en de administrateurs (ook wel genoemd belasting-inners). Daaronder kwamen de gewone mensen, de boeren, de soldaten en de slaven. Bij de Azteken werd slavernij beschouwd als een straf voor de slechte dingen die je gedaan had. Daarentegen had je wel rechten en je nakomelingen waren vrij. Als een slaaf een extra baantje had kon hij soms zichzelf vrij kopen. Ook nog had je een speciale klasse genaamd de Pochteca. Die klasse bestond uit kooplieden en handelaars. Ze stonden onder de edelen maar boven het gewone volk en ze hadden dus veel meer rechten dan anderen. Ook leefden ze onafhankelijk.
Eigenlijk behoorde iedereen vanaf zijn geboorte al tot een bepaalde klasse. Maar het kon voorkomen dat je van positie veranderde op de sociale ladder. Je kon dalen door bijvoorbeeld een ernstige misdaad te plegen. Dan werd je een slaaf (tijdelijk of voor eeuwig). Maar goede daden werden beloond, een soldaat kon bijvoorbeeld door zijn moed toegelaten worden tot bevoorrechte militaire ordes.
Omdat Tenochtitlan de hoofdstad was van het Azteekse rijk was de leider van Tenochtitlan ook de leider van het gehele rijk. Hij werd dan de Huey Tlatoani genoemd. Ook was hij dan de keizer en men dacht dat de Huey Tlatoani een afstammeling van de goden was. Zo werd hij heel erg vereerd.
Economie
Handelden de Azteken door te ruilen van dingen zoals vee of deden ze dat met geld en muntstukken? Hadden de Azteken een goede welvarende economielijn of werd het volk bijvoorbeeld uitgeperst? Was het een rijk volk of was het juist een heel arm volk? Op al deze vragen en nog meer vind je antwoord in dit hoofdstuk: Economie...
De Azteken was een gedreven volk. Je zou ze kunnen vergelijken met de Romeinen. Ze hadden ongelooflijk veel kennis over Astronomie en bouwkunst. Maar ook de gebouwen kostten geld.
Het volk werd niet onderdrukt en uitgebuit door de keizers. De keizers (Montezuma was er een) werden zelfs aanbeden. Er werden wel mensen geofferd, maar dat was een hele eer voor hen. Jammer genoeg verloren ze daarbij hun leven. De Azteken waren niet bepaald arm want ze konden goed eten, maar ze waren lang niet zo rijk als de keizer.
De Azteken handelden veel. Het was iets dagelijks voor hen. Het gekke voor die tijd was dat ze helemaal niet de traditionele wijze volgden, maar dat ze een eigen betaalwijze hadden: metaal geld. Maar heel vaak betaalden ze ook met caçaobonen. Dat was een erg belangrijk betaalmiddel. Daar kunnen ze dan ook chocolade van maken. Dat doen ze vooral op markten. Er waren echter ook een paar beroemde handelaren die wilden ruilen voor hun sieraden.
Het transporteren van goederen en dat soort dingen ging niet zo gemakkelijk. De Azteken hadden geen dingen zoals auto's of andere voertuigen. Daarom gingen ze met een kano. En als ze dat niet deden lieten ze het slaven voor hun doen (te voet). Ook nog hadden handelaren een soort afspraak met het leger van de Azteken. Als de handelaren door een gevaarlijk gebied moesten, dan zouden er een paar krijgers mee komen. Maar de handelaren zouden dan voor het leger tijdens het handelen moeten spioneren tegen een van hun vijanden. Zo ging alles veel en veel gemakkelijker.
De handelaren vormden een aparte groep zelf. Ze hoorden niet bij de edelen, maar ze stonden wel boven de boeren. De groep werd ook wel 'pochteca' genoemd. De groep van handelaren stond heel erg apart van de rest. Het was zelfs zo dat ze in een eigen ander deel van de stad woonden. Ook hadden ze eigen gilden en speciale voorrechten.
Sociaal Cultureel
In de samenleving van de Azteken had je drie groepen zoals ik al verteld heb. Je had de slaven, de gewone mensen en de adel. Voor de slaven was er nog een eigenaardige wet: als een ontsnapte slaaf het paleis kon bereiken voordat de eigenaar hem gegrepen had was hij vrij.
De gewone mensen waren zo als het vroeger in Nederland was. Bijna iedere burger was daar boer. Ze hielden zich bezig met de landbouw en het verhandelen van de producten die ze verbouwden. En dan had je nog de adel. Zij kozen de leiders van de regering.
Het onderwijs was net als de opvoeding van erg groot belang. De Azteekse onderwijzers hadden dan ook een hoge functie en waren erg belangrijk. In de opvoeding zat er toch verschil met of je een meisje of een jongen was. De meisjes kregen naast hun gewone onderwijs les in het verzorgen van een gezin, in handelen, en in nijverheid. De jongens werden naast hun gewone onderwijs getraind in beroepen zoals de landbouw.
Maar de jongens en de meisjes kregen ook beide opvoeding in kunsten zoals de beeldhouwkunst, de schilderkunst en de dichtkunst. Dat was voor de Azteken heel belangrijk. In wat voor omstandigheid dan ook, les krijgen in de kunsten stond vast.
Oorlog voeren deden de Azteken vaak, maar ze deden dat niet altijd omdat ze andere gebieden wilden veroveren. Vaak ging het er ook om om de goden mensenharten te geven. De goden moesten namelijk de hele tijd van hun leven vereerd worden omdat ze de mensen geschapen hadden. In die oorlogen moest het leger voor veel gevangenen zorgen die dan geofferd werden aan de goden. Ging het slecht met het volk, dan werden er meer mensen geofferd. De Azteken hadden ook de traditie dat de priesters van het volk de heilige kalender moesten raadplegen om vast te stellen wanneer er weer oorlog gevoerd zou worden. Zo konden ze zich goed voorbereiden op de volgende oorlog.
Vlak voor de val van het Azteekse rijk (op het hoogtepunt) waren er zo ongeveer naar schatting 15 miljoen mensen waarvan 250.000 mensen in Tenochtitlan woonden.
In Tenochtitlan was er tekort aan ruimte voor de uitbreiding van de stad. Daarom werden er kunsteilanden gebouwd met aarde die bleven dreven. Ook kwam er toen een oplossing voor het tekortkomen van landbouwgrond. Men kwam op het idee om een samenbundeling van takken en aarde te maken waarop verbouwd kon worden. Deze genaamd Chinampas tuintjes bleven dreven en konden dus aan de rand van de stad worden neergelegd. Na verloop van tijd werden de wortels door elkaar geduwd en konden de tuintjes worden vastgelegd. Tenochtitlan werd ook verdeeld in vier stadswijken. In één daarvan - de middelste in het centrum - werden de tempels gebouwd. In de andere drie wijken woonden de mensen.
De Azteken deden ook aan spelletjes. Maar de Azteken namen hun spelletjes heel sirieus. De verliezers werden vaak geofferd aan de goden. Een van hun bekendste spelletjes was Tlachtli. Het spel lijkt een beetje op wat we nu basketbal noemen. Je moet een bal van 5 kilo met je benen, armen en je knieen (met beschermers) door een ring van 3 meter hoog stoten.
Het spel wordt ook door de goden gespeeld alleen gebruikten die de zon als bal en de hemel als speelveld. De spelers hadden wel beschermers aan maar toch werden er soms mensen gedood door de bal.
de Azteken hielden ook wel een beetje van gokken en daarvoor hadden ze het spelletje Patolli. Patolli lijkt een beetje op het spel mens-erger-je-niet. Maar hier gebruikten ze cacoabonen met stippen er op als dobbelstenen. De inzet bij dit spel was heel groot, sommige mensen verkochten zelfs hun kinderen of ze verkochten zichzelf als slaaf als ze helemaal niks meer overhadden.
Religie
De religie van de Azteken bestaat uit vele goden. Het hele leven van de Azteken lang werd er geofferd.
Hoe dachten de Azteken dat het heelal eruit zag? Volgens de Azteken bestond het universum uit drie verschillende niveaus, de hemel was de eerste en tegelijkertijd ook het hoogste niveau. Daaronder stond de aarde (het middelste niveau) en daar weer onder was de onderwereld (het laagste niveau). De hemel werd vervolgens in 13 lagen gesplitst en in de hoogstgelegen laag woonde de "oppergod". De Azteekse oppergod heette Ometeotl. Het middelpunt was dus de aarde en de Azteekse hoofdstad Tenochtitlan was daar weer het middelpunt van. De onderwereld bestond uit 9 lagen.
Ook dacht men dat waar de oceaan begon het einde van de wereld was en waar het water opging in hemelwater (lucht) dat als het naar benenden viel de hele wereld zou verzwolgen.
De gehele schepping werd eigenlijk door Ometeotl gedaan. Wat hem tot oppergod maakte is dat hij alle goden heeft geschapen. Maar voor de rest deed hij niks. Alle andere goden deden der rest. Zo zijn de goden ook aan hun naam gekomen, de god van de mais heeft de mais geschapen enzovoort. Al deze goden werden in het dagelijks leven aanbeden. Het ging zelfs zo ver door dat de Azteken (omdat de goden honderden malen groter waren) zich nietig en klein voelden en dankbaar waren dat ze konden leven. De Azteken baden ook voor de gezondheid en omdat de Azteken een gezond volk was dachten ze dat de goden hun gebeden hadden verhoord.
De Watergodin Chalchihuitlicue
Ik heb achter in het werkstuk een bijlage gezet waarin alle goden in de Azteekse Mythologie voorkomen.
Voor de azteken was het een traditie om te wachten met offeren totdat de zon precies door een gat in het dak op het hart van het slachtoffer scheen. Dit gebeurde maar één keer per dag en er werd dus ook maar één per dag geofferd (of soms helemaal niet).
Geografie
Meso-Amerika is een gebied dat loopt van Centraal Mexico tot Nicaragua. Er zijn hier veel hoogstaande indiaanse culturen ontstaan, Maya's, Tolteken, Zapoteken en ook de Azteken. Meso-Amerika is niet hetzelfde als Midden-Amerika, het is slechts een deel ervan.
De noordelijke grens van Meso-Amerika lag ongeveer op de keerkreefstkring, met een punt naar het zuiden in de woestijnen van Centraal-Mexico. Noordelijk van deze grens ligt het gebied wat Droog-Amerika wordt genoemd. Hier leefden vooral nomadenvolkeren. In het zuidwesten van de Verenigde Staten is bewijs gevonden dat deze volkeren in contact waren met de indiaanse volkeren, ook met de Azteken. Er werd bijvoorbeeld een Meso-Amerikaans balspel gespeeld. De zuidelijke grens loopt door Centraal-Amerika tot Nicaragua.
Je kunt het gehele gebied onderverdelen in
-de Golfkust
-het Dal van Mexico
-Het Noordwesten
-Oaxaca
-de hooglanden van Guatamala
-Chiapas
-Yucatan.
Het landschap van deze gebieden is heel verschillend. Yucatán is vlak, terwijl Oaxaca juist weer erg bergachtig is. De Golfkust is heel vochtig, terwijl het noordwesten juist weer erg droog is, etc.
Donkergroen is het Azteekse rijk
Het Mexico van nu was de belangrijkste deelstaat van het Azteekse rijk. Het woord Mexico is uit het Nahuatl, de taal van de Azteken afkomstig. De betekenis is niet zeker. Het zou kunnen betekenen: "Plaats van Mextli", een mythische leider. Of het is een woord voor "zon". Door de Azteken werd Mexico als "Mesjiko" uitgesproken, maar tegenwoordig wordt het in het Spaans als "Meggiko" uitgesproken.
Wetenschap
De Azteken waren in de in de Astronomie zeer begaafd. Ze wisten er heel veel van. Een van hun bekendste uitvindingen was natuurlijk de Kalendersteen. Deze was groter dan je dacht, wel 60 centimeter dik en de doorsnede was 3.60 meter. Hij is zo zwaar dat hij wel ongeveer 24.000 kilo weegt! De Azteekse kalender was eigenlijk een vervroegde kalender van die van ons. Maar dan net iets anders. Deze kalender had 18 maanden van 20 dagen per maand. Bij elkaar was dat 360 dagen. Maar de Azteken hadden al gegokt dat een jaar 365 dagen was, dus waren er nog 5 'heilige dagen' bijgekomen. De Azteken dachten echter dat deze dagen ongeluksdagen waren en dus werd het traditioneel dat bij iedereen die toen geboren werd ze dachten dat er niks van hun terecht zou komen en er werden geen feesten gevierd tot die periode voorbij was.
Maar de azteken waren ook nog in andere dingen bedreven. Het schijnt dat ze perfect waren in de bouwkunst. Het veel gebruikte gezegde luidt; 'Hoe dun hij ook is, een mes krijg je nooit tussen de muur door.' De muren van de Azteekse gebouwen waren bikkelhard en ze hadden een sterker cement voor het bouwen dan wij nu hebben. Vooral het architectengedoe, daar waren ze goed in: de constructie van de gebouwen en ze waren nog mooi ook. De Azteken gebruikten steen voor de gebouwen en soms voor paleizen ook stukken goud.
Ook in de genezing van mensen waren de azteken heel goed. Ze gingen zich snel verdiepen in de kruiden die in hun rijk groeiden. Daarmee konden ze heel veel ziektes mee genezen. Het enige vreemde was; ze dachten dat als de kruiden werkten god wou dat de persoon bleef leven en als hij niet werkte dachten ze dat god wou dat de persoon dood ging. Een foutje kon dus wel eens je dood kunnen wezen! De Azteken keken alleen niet naar de oorzaak van een ziekte maar wel naar wat je er van krijgt en hoe je dat kan genezen.
Kunst
De Azteken hielden zich verschillend bezig qua kunst. De mannen deden veel aan beeldhouwwerk. Vooral de steensculptuur, dat zijn beelden uit steen was heel belangrijk. Heel vaak stond de kunst in het teken van de angst die de Azteken hadden voor de ondergang van de wereld.
Voor het beeldhouwwerk gebruikten ze vooral kalk omdat dat vroeger en tegenwoordig in Mexico erg overvloedig was. Dat kostte dus minder. De Azteken maakten ook goden als kunstwerk. Die stonden dan in verbinding met de echte goden. Behalve kalk gebruikten de Azteken ook basalt of iets anders. Op de markt werd alles verkocht.
De vrouwen maakten vaak kleren met kralen en versieringen. Op de kleren kwamen ook kostbare metalen uit de afgelegen gebieden van het Azteekse rijk. Cortes was vooral op deze metalen gesteld.
De Azteken waren technisch meesters in beeldhouwkunst, maar zo knap als de Maya waren zij daar niet in. Het waren zeer goede stedenbouwers. De steden werden volgens een vast plan aangelegd; vanuit een grote centrale plek liepen de straten in ronden eromheen.
Ook de grote trappiramiden, tempels en paleizen in de steden waren kunstwerken. Ze waren voor een groot deel van steen, met een vloer van cement. De 25-trapspiramiden, piramiden met 25 treden, waren 40 meter hoog; hierop stonden kleine tempels en schedelrekken.
Tussen 1978 en 1982 is in het centrum van Mexico-Stad een groot deel van de dubbele piramide Templo Mayer blootgelegd door archeologen. Deze piramide was gewijd aan Huitzilopochtli en Tlaloc. Bij de opgravingen zijn veel andere kunstvoorwerpen gevonden, zoals de spectaculaire sculptuur van Coyolxauhqui, de maangodin en zuster van Huitzilopochtli die door hem gedood werd. Het is heel verbazingwekkend dat de Azteken zelf ook al heel veel archeologische voorwerpen hadden van culturen die voor hen hadden geleefd. Deze voorwerpen bleven heel belangrijk.
Nawoord
Ik vond het leuk om het werkstuk te maken. Ik heb er veel van geleerd, het was interessant om te weten te komen hoe de Azteken lang geleden leefden, werkten, bouwden en hun kunst maakten. Ik zou graag een keer naar Mexico willen om een van de piramides met de 25 traptreden en de kalendersteen te bekijken.
Tenslotte was dit het laatste werkstuk dat ik heb gemaakt op de Lorentzschool en ik heb van het maken van al die werkstukken in de laatste vier jaar goed geleerd hoe dat moet. Dat is handig voor de middelbare school. Totlischquidoki (Azteeks voor doei).......
Bibliografie
Op internet heb ik gebruikt:
http://www.kronosworld.nl/Azteken.htm
http://www.globalxs.nl/home/s/solaica/index.htm
http://www.euronet.nl/users/artpages/MEXICO/gedicht.html#top
http://nl.wikipedia.org/wiki/Azteken
Bijlage Goden Bron: Wikipedia Azteekse Mythologie
Acolnahuacatl, of Acolmiztli – een god van de onderwereld, Mictlan
Acuecucyoicihuati (zie Chalchiuhtlicue)
Amimitl - god van de meren en visser
Atlacamani – godin van oceaan stormen zoals orkanen
Atlacoya – godin van de droogte
Atlatonan (ook wel Atlatonin) – godin van de kust
Atlaua - water god
Ayauhteotl – godin van nevel, mist, ijdelheid en faam
Camaxtli - god van de jacht, oorlog, het lot en vuur
Centeotl (zie Cinteotl)
Chalchiuhtlatonal - god van water
Chalchiuhtecolotl – een nachtuil god
Chalchiuhtlicue (ook wel Chalciuhtlicue, of Chalchihuitlicue) (Zij van de Jade Jurk). (Soms Acuecucyoticihuati) – de godin van meren, stromen en metgezel van Tlaloc.
Chalchiuhtotoliq (Kostbare nacht kalkoen) - god van (builen)pest en mysterie
Chalmecatecuchtlz – een god van de onderwereld Mictlan en god van offers
Chalmecatl de onderwereld, Mictlan en het noorden
Chantico – de godin van vurige harten, personelijke kostbaarheden en vulkanen
Chicomecoatl (ook wel Chalchiuhcihuatl, Chiccomeccatl, of Xilonen) – godin van nieuw maïs en de produktie, vrouw van Cinteotl.
Chicomexochtli – een beschermheilige voor artiesten
Chiconahui – een vruchtbaarheid godin
Chiconahuiehecatl – wordt geassocieerd met creëren/ontstaan
Cihuacoatl (ook wel Chihucoatl of Ciucoatl) (Vrouw Slang) – een aspect van Ilamatecuhtli en gezel van Quetzalcoatl
Cinteotl (ook wel Centeotl of Centeocihuatl) – de hoofd maïs god, zoon van Tlazolteotl
Cipactonal - god van de astrologie en de kalender
Citlalatonac (zie Ometeotl)
Citlalicue – schepper van sterren
Coatlicue (Zij van de Slangen Rok) – legendarische moeder van Coyolxauhqui, de Centzon Huitzahua, en Huitzilopochtli
Cochimetl (ook wel Coccochimetl) – god van de commercie, handelaren en ruilen
Coyolxauhqui – legendarische zuster van Huitzilopochtli, geassocieerd met de maan en waarschijnlijk beschermheilige van de Melkweg
Cuaxolotl – godin van de aarde
Ehecatl (ook wel Ehecatl-Quetzalcoatl) – de god van de wind en schepper van de aarde, hemelen en het huidige mensen rassen. Als god van het westen een van de hemeldragers.
Huehuecoyotl (ook wel Ueuecoyotl) – een bedrieger god van grappen en mateloosheid. Een vervormer, geassocieerd met trommels en de coyote.
Huehueteotl (ook wel Ueueteotl, Xiuhtecuhtli, Xiutechuhtli) – een oude god van de aarde, het levens vuur. Geassocieerd met de poolster en het noorden en is een van de hemeldragers.
Huitzilopochtli (ook wel Mextli, Mexitl, Uitzilopochtli) – de oppergod van Tenochtitlan, beschermheilige van de oorlog, vuur en de zon
Huixtocihuatl (also Uixtochihuatl) – een godin van zout en zeewater
Ilamatecuhtli (also Cihuacoatl or Quilaztli) – verouderde godin van de aarde, dood en de Melkweg. Haar brul was een signaal voor oorlog.
Itztlacoliuhqui-Ixquimilli - god van steen, obsidiaan, kou en hardheid en kastijding. Aspect van Tlahuizcalpantecuhtli
Itzli – god van offeren en stenen messen.
Itzpapalotl – Koningin van Tomoanchan een een van de Cihuateteo (nacht demonen) en tzitzimime (ster demonen)
Ixtlilton – de god van genezing, dansen, festivals en spelen. Broer van Xochipilli.
Macuilcozcacuauhtli (vijf gier) – een van de Ahuiateteo (goden van overmaat)
Macuilcuetzpalin (vijf hagedis) – een van de Ahuiateteo (goden van overmaat)
Macuilmalinalli (vijf gras) – een van de Ahuiateteo (goden van overmaat)
Macuiltochtli (vijf konijn) – een van de Ahuiateteo (goden van overmaat)
Macuilxochitl (vijf bloem) – de god van spelletjes en gokken, en opperhoofd van de Ahuiateteo (goden van overmaat)
Malinalxochitl – tovenares en godin van slangen, schorpioenen en insecten uit de woestijn
Matlalceuitl (ook wel Matlalcueje) – godin van de regenval en zingen. Geïdentificeerd met Chalchiuhtlicue.
Mayahuel (ook wel Mayahual, or Mayouel) – de godin van Honderdjarige aloë en alcohol
Metztli (ook wel Metztli, Tecuciztecatl, Tecciztecatl)- lager god van de wormen die faalde om zichzelf op te offeren
Mextli – een god van oorlog en stormen
Mictecacihuatl (ook wel Mictlancihuatl) – godin van de dood en dame van Mictlan
Mictlantecuhtli (ook wel Mictlantecuhtzi, of Tzontemoc) – de god van de dood en heer van Mictlan, ook wel god van het zuiden en een van de hemeldragers
Mixcoatl (wolk slang) – god van de jacht, oorlog en de Melkweg. Een aspect van Tezcatlpoca en vader van Quetzalcoatl
Nanahuatzin (ook wel Nana, Nanautzin, of Nanauatzin) – lager god die zichzelf op offerde om de zonnegod Tonatiuh te worden
Omacatl (zie Tezcatlipoca)
Omecihuatl (zie Ometeotl)
Ometecuhtli (zie Ometeotl)
Ometeotl (ook wel Citlatonac of Ometecuhtli (man) en Omecihuatl (vrouw)) – de god(en) van dualiteit en heer/dame van de hemel
Ometotchtli (twee konijn) – dronken konijn god, leider van de Centzon Totochtin
Opochtli – links handige god van de jacht, vallen en vissen
Oxomoco – godin van de astrologie en de kalender
Patecatl – de god van medicijnen, en man van Mayahuel
Paynal – de boodschapper van Huitzilopochtli
Quetzalcoatl (ook wel Tlahuizcalpantecuhtli) (quetzal-geveerde slang) – schepper god en beschermheilige van heerser, priesters en handelaren. Wordt geassocieerd met Ehecatl als de goddelijke wind
Quilaztli (zie Ilamatecuhtli)
Tecciztecatl (zie Mextli)
Temazcalteci (ook wel Temaxcaltechi) – godin van de zwembaden en baden
Teoyaomicqui (ook wel Teoyaomiqui)- de god van dode strijders
Tepeyollotl - (De jaguar vorm van Tezcatlipoca) god van het hart van de berg, geassocieerd met jaguars, echo’s en aardbevingen
Tepoztecatl (ook wel Tezcatzontecatl) – god van de pulque en konijnen
Teteoinnan – moeder van de goden
Tezcatlipoca (ook wel Omacatl, Titlacauan) – almachtige god van de heersers, tovenaars en strijders; nacht, dood, onenigheid, conflict, verleiding en verandering. Een sinistere rivaal van Quetzalcoatl. Kan verschijnen als een jaguar.
Tlahuizcalpantecuhtli - destructieve god van de ochtend ster (Venus), dauw en het oosten, een van de hemeldragers
Tlaloc (ook wel Nuhualpilli) – de grote en oude leverancier van regen, vruchtbaarheid en bliksem
Tlaltecuhtli – godin van de aarde, geassocieerd met moeilijke geboortes
Tlazolteotl (ook wel Tlaelquani, Tlazolteotli)- de godin van purificatie van viezigheid, ziektes en excessen
Tloquenahuaque – creatie god of heerser
Toci (ook wel Temazcalteci) – grootmoeder godin, hart van de aarde en moeder van alle goden. Geassocieerd met oorlog en vroedvrouwen
Tonacatecuhtli – de verouderde schepper en gever van voedsel en beschermheilige van conceptie
Tonacacihuatl – partner van Tonacatecuhtli
Tonantzin – een moeder godin
Tonatiuh – enkele zonnen god en hemelse strijder, geassocieerd met adelaars en met de Maya
Tzitzmitl – verouderde grootmoeder godin
Xilonen – de godin van het jonge maïs
Xipe Totec – de god van de seizoenen, zaden en beschermheilige van de goudbewerkers
Xiuhcoatl (vuur slang of turkoois slang) – belichaming van de zonnen stralen en embleem van Xiuhtecuhtli
Xiuhtecuhtli -(wordt ook wel Huehueteotl genoemd)
Xochipilli – de jonge god van feesten, dansen, spelen en schrijven. Wordt geassocieerd met Macuilxochitl en Cinteotl
Xochiquetzal – godin van de liefde, schoonheid, vrouwelijke seksualiteit, prostitutie, bloemen, plezier, handarbeid, weven en jonge moeders
Xocotl – sterren god die wordt geassocieerd met vuur
Xolotl – Op een hond lijkende compagnon van Quetzalcoatl en god van tweelingen, ziekte en misvormingen. Begeleid de doden naar Mictlan
Yacatecuhtli (ook wel Yactecuhtli) – de god van de handel en reizigers
