De walvis - Hannah
Uit Lorentz
Inhoud |
Geografie
Leefgebied
Walvissen komen in alle oceanen voor, van de tropen tot de ijskoude poolzeeën, en in vijf grote rivieren. De uitverkoren gebieden zijn: Zuidoost-Alaska, Britisch Columbia en Putget Sound, Californië, Oregon en Washington, Baja california, Hawaii, Saint Lawrence,Canadese kustprovincies, Nieuw Engeland, Florida en Bahama’s, Cariben, Ecuador en Columbia, Brazilië en Amazone, Argentinië, IJjsland, Noorwegen, Groenland en Farøer, Groot-Brittannië en Ierland, Middellandse zee, Canarische eilanden en Azoren, Zuid-Afrika en Madagaskar, Zuid-Azië, Japan: Ogasawara en Okinawa, Japan: prefectuur Kochi, Oost-Australië, Zuid-Australië, West-Australië, Nieuw-Zeeland, Tonga en andere Pacifische eilanden, Noordpool en de Zuidpool.
De dolfijnen, de grootste walvissenfamilie, komen afgezien van de koude poolzeeën in alle oceanen voor. Er zijn 26 soorten die nogal op elkaar lijken, maar sommige hebben geen spitse snuit en bij twee soorten ontbreekt de rugvin. De rivierdolfijnen leeft in zoet water.
Trekpatronen
“Alle dieren, ook walvissen krijgen in een bepaald seizoen de kriebels.’’ De langere zomerdagen en het smeltende zee-ijs leiden tot een groei van microscopisch plankton. Als de poolzeeën ’s winters dichtvriezen, neemt het plankton af en migreren (trekken) er veel walvissen naar warmere gebieden.
Het migreren kost enorm veel energie. Een vrouwtje dat tijdens de trektocht baard, kan 50% van haar gewicht verliezen. En ook van haar energie.
Sociaal-cultureel
Zijn walvissen vissen?
‘’Walvissen zijn geen vissen, al kun je dat wel denken door hun naam. Walvissen zijn zoogdieren. Ze krijgen jongen die ze dan voeden met melk. Vissen leggen eitjes. Als je vissen en walvissen vergelijkt, zie je nog meer verschillen. Walvissen hebben een gladde huid en geen schubben. Hun staartvin zit horizontaal vast en niet verticaal. Nog een verschil is dat walvissen geen kieuwen hebben zoals vissen. Net als mensen ademen walvissen met longen. Ze hebben boven in hun kop een opening: het blaasgat. Sommige soorten walvissen hebben twee blaasgaten. Die blaasgaten zijn hun ‘neusgaten’. Voor wat verse lucht moeten walvissen steeds boven water komen. Als dat niet kan, verdrinkt het dier. Om te voorkomen dat er tijdens een duik water in de longen komt, knijpt een walvis het gat dicht met een speciale huidflap. Je kunt aan de waterdamp die een walvis boven water uitblaast zien hoeveel blaasgaten een walvis heeft. Bij een dubbele straal waterdamp heeft de walvis dus twee blaasgaten.’’ Volwassen mannetjes zijn meestal groter dan de vrouwtjes. Verder is bij de meeste soorten walvissen het verschil tussen stieren (de mannetjeswalvissen) en koeien (de vrouwtjes) moeilijk te zien. Want de geslachtsorganen vallen nauwelijks op. Een walvis leeft in groepen, vooral de kleinere walvissen leven in groepen. Dat doen ze omdat er grotere walvissen zijn die kleintjes op eten. Dan heb je nog een ‘’echte’’ walvis. Die walvissen maken hele rare brommende geluiden en ze rollen als tonnen door het water. Ook hebben ze twee blaasgaten en spuiten dus een dubbele fontein.
Ademhalen
De walvissen nemen bij het duiken maar weinig lucht mee naar beneden. Als een walvis snel zwemt, komt hij vaker boven dan normaal. Maar meestal haalt hij maar één keer in de zoveel minuten adem. De zuurstof blijft niet in de longen maar in het spierweefsel. Als hij boven komt gaan de neusgaten automatisch open. Uitblazen doet hij door hard te blazen door de spuitgaten. Bij de grote soorten komt er dan een fontein van waterdamp die tot acht meter hoog kan worden.
Economie
Walvisjacht
Er wordt al heel lang op de walvis gejaagd. Ook Nederland had vroeger de walvisjacht. Het jagen op walvissen was heel gevaarlijk. Vroeger gebruikten ze roeiboten en handharpoenen om op de walvissen te jagen. Toen in de 19 eeuw de stoomschepen en de harpoenkanonnen kwamen hadden de walvissen bijna geen kans meer om te ontsnappen aan de walvisjagers. Al heel snel verminderde het aantal walvissen in de oceanen. In de jaren ‘70 zagen milieubeschermingorganisaties de ernst van het probleem in: als er niet snel maatregelen werden genomen om de walvis te beschermen, zouden ze uitsterven. “In 1975 startte Greenpeace hun Red de walvis actie. In 1979 wordt de Indische Oceaan tot een beschermd gebied voor walvissen gemaakt. Greenpeace is actie blijven voeren tegen de walvisvangst en op dit moment is er een totaal verbod op walvisvangst. Japan en Noorwegen willen toch weer gaan jagen, maar dat wordt tot nu toe tegen gehouden. Er werd op de walvis gejaagd om de levertraan en het vet werd gebruikt als lampolie. Dat vet werd ook wel blubber genoemd.” Vroeger werden baleinen gebruikt bij het maken van paraplu’s. Mensen schieten walvissen en dolfijnen ook dood om hun mooie staart, want daar verdienen ze veel geld mee. In Groenland en IJsland doden ze nog steeds de blauwe walvissen en dolfijnen om de staarten. Ze maken in het buitenland wapens van de staart. Dan snijden ze de buitenkant eraf en de rest van de walvis eten ze op.
Door de jacht waren er bijvoorbeeld eerst 250.000 blauwe walvissen en nu zijn er nog maar 110.000.
Werktuigen
De walvisjagers namen allemaal verschillende werktuigen mee op reis. Zoals: Harpoenen en speren. De harpoen werd van een afstand geworpen. Hij zat vast aan een lang touw dat geworpen werd als de walvis dook. Als de gewonde en uitgeputte walvis voor het laatst opdook, werd hij van dichtbij met een speer gedood. Daarna werd het dode dier in stukken gesneden.
Glibberig werk
Blijven staan op de glibberige rug van een walvis was niet zo makkelijk. Daarom hadden de jagers die de walvis in stukken moesten snijden scherpe punten onder hun laarzen, ongeveer net zoals klimijzers voor bergen.
Historie
De evolutie van de walvis
“Ooit leefden alle zoogdieren op het land. Hoe en waarom de voorouders terugkeerden naar de zee is nog niet duidelijk. Ongeveer 55 miljoen jaar geleden hebben wat groepen zoogdieren hun woongebied te gemaakt van een paar rivieren met veel vis. In de loop van duizenden jaren veranderde hun lichaamsbouw als aanpassing aan het leven in het water.” De schedels van vroegere walvissen laten zien hoe de neusgaten naar de bovenkant van de kop verschoven zijn om het ademhalen in het water wat makkelijker te maken. Voor het zwemmen ontwikkelden de dieren sterke staartvinnen, de voorpoten veranderden in een soort roeiriemen en de achterpoten verdwenen.
De baardwalvissen hebben een andere manier van eten ontwikkeld dan de tandwalvissen, maar stammen waarschijnlijk van zelfde voorouders af. Een van de aanwijzingen daarvoor is dat ze bij hun geboorte kleine tandstompjes hebben die nooit uitgroeien.
Lang voordat de walvissen bestonden, zwommen reuzenreptielen zoals de pliosaurus in de oceanen. Ze hadden het zelfde model maar waren niet verwant met de walvissen. Al die zeereptielen zijn 65 miljoen jaar geleden, tegelijk met de dinosaurussen, uitgestorven.
Politiek
Jachtverbod
‘’De regels van de internationale walvis commissie (IWC) staan de walvisvangst voor etnische groepen in Rusland en Groenland en op het Caribische eiland Bequia - een deel van St. Vincent – en de Grenadines nog steeds toe. De IWC stelt speciale quota vast, die bepaalde gemeenschappen toestaan ieder jaar een beperkt aantal van bepaalde soorten te vangen. Het zijn kleine aantallen in vergelijking met de aantallen walvissen die Commerciële bedrijven mogen vangen (waardoor er ook etnische gemeenschappen zijn die niet meer van hun traditionele voedselbron gebruik kunnen maken, omdat de commercie hun walvissen heeft uitgeroeid). Toch kan het effect op de walvispopulaties aanzienlijk zijn en, belangrijk erno, het heeft grote consequenties voor de vangst ergens anders in de wereld.’’
“Quota voor etnische gemeenschappen
| Land | Soorten | 1995 | 1996 | 1997 |
| Grijze walvis | 140 | 140 | 140 | |
| West-Groenland | Dwergvinvis Gewone vinvis |
155* 19
| 155* 19 | 155*
19
|
| Oost-Groenland | Dwergvinvis | 12 | 12 | 12 |
| St. Vincent | Bultrug | 2 | 2 | 2 |
| Verenigde Staten | Groenlandse walvis | 68 | 67 | 66 |
| Canada** | Groenlandse walvis | 2 | 2 | 2 |
* In totaal 465 walvissen in drie jaar (1995-1997), met per jaar maximaal 165 stuks.
* * Valt niet onder het gezag van de IWC.”
Biologie
Voedsel
Inktvissen vormen voor walvissen een belangrijke voedselbron. Potvissen eten zo'n 1000 kilo inktvis per dag. Er zijn er duizenden soorten van, waaronder de reuzeninktvis die diep in de oceaan leeft en zo'n 12 meter lang wordt. Sommige walvissen zoals de baloega kunnen zonder tanden inktvissen vangen, hoe ze dat doen is nog een raadsel.(ik denk net zoals een paar anderen dat hij ze opzuigt). Sommige walvissen eten ook plankton en vroeger zelfs mosselen. Orka's jagen op pinguïns en zeehonden. De dolfijn houdt het bij kleine vissen zoals makreel, ansjovis en kabeljauw.
Walvisbaby’s
Mensen weten niet veel over het paren van de walvis. Ze paren buik tegen buik. Na de paring is het vrouwtje 9 tot 18 maanden zwanger. De tijd van de zwangerschap is verschillend. Sommige soorten zijn langer zwanger dan andere soorten. Een tuimelaar (een dolfijnensoort) is 12 maanden zwanger. Bij de geboorte komt eerst de staart, en niet het hoofd zoals bij landzoogdieren zoals wij. Het pasgeboren jong, het kalf, moet door zijn moeder onmiddellijk naar het wateroppervlak worden gebracht. Anders verdrinkt het. Soms helpt een andere walvis daarbij. Dat is een soort tante. Zoogdieren hebben tepels waaruit het jong moedermelk drinkt. Bij de koe, de moederwalvis zitten de tepels opgeborgen in twee spleten onder haar buik. De babywalvis hoeft daar niet aan te zuigen. Hij vouwt gewoon zijn tong om de tepel heen en de moeder spuit de olieachtige melk snel in het bekje. Op die manier gaat er geen melk verloren en duurt het zogen niet zo lang. Het jong kan weer vlug naar boven om adem te halen. Daarom duiken moeder en kind ook niet zo diep onder water. ”Jonge walvissen groeien snel. Het pasgeboren jong van de blauwe vinvis bijvoorbeeld weegt 2000 kilo. Een half jaar later weegt het 19.000 kilo. De baby groeit dan per dag ongeveer 80 kilo.”
De voortplanting
